Tekst piosenki
Drży ze strachu czerń kozacza
Dęba stają osełedce –
Kniaź Jarema się nawraca
Prawosławnej wiary nie chce
Złe przeczucie piersi dusi;
Chłopom – Popy i Ikony
A on – Pan udzielny Rusi
Księstwo zbliża do Korony
Lat dwadzieścia duch w nim drzemał
Aż go rzymski Krzyż oświecił:
Kniaź Jarema, Kniaź Jarema
Straszny będzie dla swych dzieci
Jęczą głośno ruskie pany:
– Zajrzyj w duszę swą, Władyko!
Wszak oddajesz wszystko za nic!
I nas gubisz polityką!
Oczywista próśb daremność –
Kniaź noc całą leżał krzyżem:
– Kto mnie kocha – pójdzie ze mną
Lub na palik go naniżę!
Lat dwadzieścia duch w nim drzemał
Aż go rzymski Krzyż oświecił:
Kniaź Jarema, Kniaź Jarema
Bogu krwawą Ruś poleci!
– Nie dostaniesz się w pokorze
Na królewskie przedpokoje
Stanie w ogniu Zaporoże
Pójdzie w dym dziedzictwo twoje!
– Przed dziedzictwem chcę ojczyzny
Przed ojczyzną chcę zbawienia
Niech za chrystusowe blizny
Idą w ogień pokolenia!
Lat dwadzieścia duch w nim drzemał
Aż go rzymski Krzyż oświecił:
Kniaź Jarema, Kniaź Jarema
Dusz żarłoczny żar roznieci
– Krew dla ciebie, nie zaszczyty!
Wzgarda dla ruskiego księcia!
My dla Rzeczypospolitej
Jak paznokcie do przycięcia!
– Zechce przyciąć, to się sparzy
Bo ja krzyżem się zasłonię;
Doczekają koroniarze
Wiśniowieckich na swym tronie!
Ku serc pokrzepieniu temat –
Leży w krypcie szkłem przykryty
Kniaź Jarema, Kniaź Jarema
Ojciec dzieci na pal wbitych!
Kniaź Jarema, Kniaź Jarema
Neofita, bo polityk
Tłumaczenie piosenki
Analiza piosenki
Jeden z utworów Jacka Kaczmarskiego, które nawiązują do Trylogii Henryka Sienkiewicza. Tę samą genezę posiadają również Podbipięta, Kmicic, i Wołodyjowski.
Tytułowy Kniaź Jarema to Jeremi Michał Korybut Wiśniowiecki (1612 – 1651): książę na Wiśniowcu, Łubniach i Chorolu, dowódca wojsk koronnych oraz wojewoda ruski. Przez pierwszych dwadzieścia lat życia pozostawał wyznawcą prawosławia, po czym nawrócił się na katolicyzm (Lat dwadzieścia duch w nim drzemał / Aż go rzymski Krzyż oświecił). Później, w latach 1648 – 1651, odegrał istotną rolę w tłumieniu powstania Chmielnickiego. Był dowódcą obrony Zbaraża, który przez 43 dni opierał się liczącej 100 – 200 tysięcy żołnierzy armii kozacko-tatarskiej. Jego syn Michał Korybut Wiśniowiecki został w 1669 roku królem Polski (Doczekają koroniarze / Wiśniowieckich na swym tronie!)
Na kartach Ogniem i mieczem Sienkiewicz przedstawił wyidealizowaną sylwetkę Wiśniowieckiego, którego brutalna forma sprawowania władzy (m.in. wbijanie skazańców na pal) często budziła kontrowersje ze strony historyków.
W odróżnieniu od pisarza, Kaczmarski akcentuje przytoczoną ciemniejszą stronę rządów Kniazia Jaremy. W interpretacji poety staje się on groźnym tyranem, traktującym religię w sposób całkowicie instrumentalny. Bez wahania posyła poddanych na śmierć, aby przysłużyli się spełnieniu ambicji jego rodu. Nie mają oni wielkiego wyboru: mogą służyć lub otrzymać nagrodę w postaci wbicia na pal: Kto mnie kocha – pójdzie ze mną / Lub na palik go naniżę!
Komentarze (0)